नवरंग (Indian Pitta)

नवरंग हा पक्षी पावसाळ्याच्या सुरुवातीच्या काळात गावात तुरळक प्रमाणात आढळतो. यावर्षी (२०२२) मे महिन्याच्या पहिल्या आठवड्यापासून हा गावात दिसायला लागला आहे. एका वेळी एक च्या संख्येने हा पक्षी नजरेस पडतो. याच्या विशिष्ट प्रकारच्या ओरडण्यामुळे हा सहज ओळखू येतो. झुडूपी जंगले, बागा, घराभोवतीच्या परिसरात हा आढळून आला आहे. ‘नऊ रंगांनी युक्त’ म्हणून याला नवरंग असे नाव देण्यात आले आहे. पंख निळे, छाती व पोट तपकिरी, बूड लाल, कंठ पांढरा, डोळ्याभोवतीचा भाग काळा, चोच लालट काळी, पाय लालसर व पिसे काळी असतात. जमिनीवरील, पातेऱ्यातील किडे खातो. पावसाळ्याचा हंगाम या पक्ष्याचा विणीचा हंगाम असतो. या काळात मादीला आकर्षित करण्यासाठी हा मोठमोठ्याने ओरडतो. याच्या ओरडण्यातून “वाईट देव…वाईट देव….वाईट देव……” असे शब्द फुटतात असे गावातले लोक म्हणतात. त्याबद्दल अनेक लोककथा आहेत. भारतात सर्वत्र हा पक्षी आढळून आला आहे. 

संदर्भ –

1. E-bird (https://ebird.org/species/indpit1?siteLanguage=en_IN
2. Wikipedia (https://en.wikipedia.org/wiki/Indian_pitta#
3. Bird Count India (https://birdcount.in/migration-map/indpit1/#
4. (https://www.youtube.com/watch?v=49x21DohefU

वसंत

वसंत हा गावात सामान्य प्रमाणात आढळणारा पक्षी आहे. रंग हिरवा व पंख काळसर असतात. मध्यम ते मोठ्या उंचीच्या झाडांवर हा आढळतो. बरेचदा हे पक्षी जोडीने ओरडताना आढळतात. या पक्ष्याचे ओरडणे मार्च ते मे या कालावधीत खास करून ऐकू येते. या पक्ष्याच्या ओरडण्याला गावात ‘टुकरूल घालणे’ असे म्हणतात. माडाच्या खोडात या पक्ष्याने अंडी घातलेली गावात आढळलेली आहेत. पेरू, आशिया, उंबर, खोरेती, पायर इ. झाडांची फळे खातो. 

नीलांग 

नीलांग हा छोट्या आकाराचा पक्षी गावात नेहमी सगळीकडे आढळतो. घराभोवती, बागांमध्ये हा विशेष करून दिसतो. पोटाजवळचा रंग नारिंगी असतो व बाकी निळा असतो. मातीच्या घरांच्या कोनाड्यांमध्ये हा पावसाळ्यात घरटे करतो. मांजरे बरेचदा या पक्ष्याची अंडी खातात. हवेत उडणारे कीटक, माशा, इ. याचे अन्न आहे.

शुभ्रकंठी कस्तुर

शुभ्रकंठी कस्तुर हा गावात सर्वत्र नेहमी आढळणारा पक्षी आहे. घराच्या आजूबाजूच्या परिसरामध्ये, बागांमध्ये, डोंगरउताराच्या जागेत हा दिसतो. हा विशेष करून जमिनीवर वावरतो. जमिनीवरच्या अळ्या, किडे इ. खातो. २ ते ४ या संख्येत हे पक्षी दिसतात. मार्च ते मे या कालावधीत खूप वेगवेगळ्या सुंदर आवाजांमध्ये हा पक्षी गातो. एका ठिकाणी बसून बराच वेळ ओरडत राहतो. शामा पक्ष्याच्या तुलनेत या पक्ष्याचा आवाज किंचित कर्कश असतो.

कापशी 

कापशी हा गावात केव्हातरी दिसणारा दुर्मिळ पक्षी आहे. हा पक्षी खास करून सड्यांवरच्या भागात, वा खाडीकिनाऱ्याच्या भागात आढळतो. विजेच्या तारांवरती हा खास करून बसलेला दिसतो. हा शिकारी पक्षी आहे.

सुगरण  (Baya weaver)

सुगरण हा गावात सामान्य प्रमाणात आढळणारा पक्षी आहे. गावात खाडीकिनारी माडांवर सुगरणी घरटे करतात. १५ ते २० च्या समूहाने सुगरणी एका ठिकाणी आढळतात. एका वेळी एका ठिकाणी १०-२० किंवा कधीकधी १०० च्या संख्येनेदेखील सुगरणी आढळतात. भातशेतीच्या ठिकाणी हा पक्षी खास करून आढळतो. सुगरणीची घरटी गावात खाडीकिनारी भरपूर प्रमाणात आढळतात.

ताम्रमुखी टिटवी    

ताम्रमुखी टिटवी हा अणसुरे खाडीत नेहमी आढळणारा पक्षी आहे.

वंचक (Indian pond heron)    

वंचक हा गावात खाडीकिनारी आणि सड्यांवरती नेहमी आढळणारा पक्षी आहे.

लाजरी पाणकोंबडी (white breasted waterhen)    

लाजरी पाणकोंबडी ही गावात खाडीकिनारी आढळते. कांदळवनांत घरटे करते.

छोटा पाणकावळा (Little Cormorant)    

छोटा पाणकावळा हा गावात तळ्यांच्या ठिकाणी, पाणवठ्याच्या ठिकाणी क्वचित आढळतो.