काळय

काळय हा खाडीत नेहमी भरपूर प्रमाणात आढळणारा मासा आहे. हा मासा सर्वसाधारणपणे पाग टाकून पकडला जातो. आकार तळहाताएवढा असतो. याचे वजन १०० ते १२५ ग्रॅम असते. बाजारात याला साधारणतः २०० ते २५० रुपये किलपर्यंत भाव आहे.

(माहिती स्रोत – पंगेरेवाडी ग्रामस्थ)

शेग 

शेग हा खाडीत वर्षभर मिळणारा व लोकांचा आवडता मासा आहे. याला ‘बोयटा’ असेही म्हणतात. मोठा वाढल्यावर याला ‘शेडा’ असे म्हणतात. ‘गुंजी’ ‘पोकळा’ अशीही अन्य नावे आहेत. लहान माशाची लांबी ५-६ इंच, तर मोठ्या माशाची लांबी १ फुटांपर्यंत असते.  छोट्या माशाचे वजन ४०० ग्रॅमपर्यंत, तर मोठ्या माशाचे वजन ८०० ग्रॅम ते १ किलोपर्यंत भरते. बाजारात याला २५० ते ३०० रु. भाव मिळतो.

(माहिती स्रोत – पंगेरेवाडी ग्रामस्थ)

कापटा 

कापटा हा खाडीत वर्षभर भरपूर प्रमाणात मिळणार मासा आहे. हा मासा जास्तीत जस्त २ ते ३ इंचांपर्यंत वाढतो. वजन ५० ग्रॅमपेक्षा कमी असते. या माशाचा आहारात वापर केला जातो, मात्र बाजारभाव विशेष मिळत नाही.

(माहिती स्रोत – पंगेरेवाडी ग्रामस्थ)

पांढरी कोळंबी

पांढरी कोळंबी हा अणसुरे खाडीत आढळणारा कोळंबीचा प्रकार आहे. याची लांबी ३ ते ४ इंच असते. एका कोळंबीचे वजन २० ते ३० ग्रॅम भरते. या कोळंबीला ‘काड’ असेही म्हणतात. डोळी लावून ही कोळंबी पकडली जाते. पावसाळ्यात जास्त प्रमाणात मिळते. बाजारात या कोळंबीला सरासरी २५० रु. किलो भाव आहे.

(माहिती स्रोत – पंगेरेवाडी ग्रामस्थ)

भानोशी हा खाडीत नेहमी आढळणारा मासा आहे. या माशाचे वजन ५० ग्रॅम पासून १ किलो २०० ग्रॅम पर्यंत असते. पूर्ण वाढ झालेल्या माशाची लांबी १५ ते १७ इंच असते. पंगेरे खाडीत सरासरी १० ते १२ इंच लांबीचे मासे मिळतात.  सावेने गरवून वा जाळे टाकून हा मासा पकडला जातो. तळून वा रस्सा करून हा मासा खाल्ला जातो. बाजारात याला साधारणतः २५० ते ३०० रु. किलोपर्यंत भाव आहे. या माशाला स्थानिक भाषेत ‘तावूज’ असेही नाव आहे. शेवाळ हे याचे मुख्य खाद्य आहे.

(माहिती स्रोत: पंगेरेवाडी ग्रामस्थ)

रेणवी हा खाडीत आढळणारा छोट्या आकाराचा व लोकांचा आवडता  मासा आहे. या माशाचे वजन जास्तीत जास्त अर्धा किलोपर्यंत असते. लांबी साधारणपणे ८ ते १० इंच असते. रुंदी ३ ते ४ इंच असते. रंग चंदेरी असतो. पावसाळ्यात हा मासा तुलनेने जास्त प्रमाणात मिळतो. तळून वा रस्सा करून हा मासा खाल्ला जातो. याचा बाजारभाव हा आकारानुसार असतो. पूर्ण वाढ झालेल्या माशाला बाजारात ७५० ते ८०० रु. किलो, तर मध्यम आकाराच्या माशाला ५०० रु. किलोपर्यंत भाव मिळतो. याला शहरांमध्ये जास्त मागणी आहे. या माशाला ‘सुळा’ असेही नाव आहे.

शास्त्रीय दृष्ट्या हा मासा ‘सिलिगिनिडी’ या कुळात मोडतो. इंग्रजीमध्ये या माशाला Silver Sillago असे सामान्यपणे म्हणतात. सागरी, निमखाऱ्या, तसेच गोड्या पाण्यातही हा मासा आढळतो. हिंदी महासागर, पॅसिफिक महासागराचा पश्चिम भाग, आशिया व आफ्रिका खंडाच्या अनेक भागांमध्ये या माशाचा आढळ आहे. रेणवी माशाचं ‘तिखलं’ हा कोकणातला एक लोकप्रिय पदार्थ आहे.

माहिती साहाय्य –
१) पंगेरेवाडी ग्रामस्थ
२) सायली नेरुरकर (सागरी जीवशास्त्र अभ्यासक)

अधिक माहितीसाठी संदर्भ –

(https://en.wikipedia.org/wiki/Northern_whiting)

शिंदाणे हा शिंपल्यांचा प्रकार खाडीत आढळतो. पंगेऱ्याचा बांध, दांडे पूल अशा काही ठराविक वाहत्या पाण्याच्या ठिकाणीच हे मिळतात. शिंपल्यात अगदी बारीक आकाराचा जीव असतो. हे जास्तीत जास्त तळहाताएवढेही मोठे होतात. तळून वा आमटीत टाकून हे खाल्ले जातात. मार्च ते जून या हंगामात हे काढले जातात. जून नंतर उरलेले खराब होऊन जातात. हाताने हे शिंदाणे काढले जातात. हे कष्टाचे काम असते. छोटे असल्यास यांना बाजारात १५० ते २०० रु. शेकडा, तर मोठे असल्यास शेकड्याला ५०० रुपयांपर्यंत भाव मिळतो.

(माहिती स्रोत – पंगेरेवाडी ग्रामस्थ)

झरम हा खाडीत आढळणारा एक जीव आहे. उन्हाळ्याच्या अखेरीच्या दिवसांमध्ये हे खाडीत दिसतात. यांना ‘दर्यातली फुले’ असे म्हणतात. झरम दिसायला लागला म्हणजे पाऊस जवळ आला अशी समजूत आहे. यांचा आकार गोल असतो. त्वचेला लागल्यास इजा होते. हा खाण्यास उपयोगी नाही.

(माहिती स्रोत – पंगेरेवाडी ग्रामस्थ)

शेतक हा खाडीत नेहमी आढळणारा मासा आहे. याची लांबी ४ ते ५ इंचांपर्यंत तर रुंदी अर्धा ते १ इंचापर्यंत असते. वजन साधारणपणे २०० ग्रामपर्यंत भरते. रंग चंदेरी असतो. हा मासा गळाने मिळत नाही. डोळीमध्ये वा पांग टाकून हा मिळतो. पावसाळ्यात हा मासा जास्त प्रमाणात मिळतो. टाळून वा रसा करून हा खाल्ला जातो. बाजारात याला साधारणतः २०० ते ३०० रु. किलोपर्यंत भाव आहे. बारक्या शेतक माशांना ‘चरबाटी’ असे म्हणतात.

खटू हा कोळंबीचा एक प्रकार आहे. सर्वसाधारण लांबी ४ ते ५ इंचांपर्यंत असते. रंग लालसर काळपट असतो. याला ‘टायगर’ असेही म्हणतात. हा मासा फक्त डोळीतच मिळतो. दिवाळीपासून पाडव्यापर्यंतच्या हंगामात हा मासा जास्त प्रमाणात मिळतो. बाजारात याला साधारणपणे ४०० रु. किलो एवढा भाव आहे.

(माहिती स्रोत – पंगेरेवाडी ग्रामस्थ)